Opening door de dagvoorzitter en inleiding op het thema
Prof. dr. Hilde Geurts
Hoogleraar Klinische Neuropsychologie bij Universiteit van AmsterdamSenior onderzoeker Leo Kannerhuis (Youz/Parnassia Groep)
09:50
Een interview met Lisa Westerveld over haar passie en gedrevenheid om mensen die niet gehoord worden een stem te geven.
Drs. Lisa Westerveld
Lid van de Tweede Kamerfractie GroenLinks-PvdALisa Westerveld houdt zich als Kamerlid bezig met jeugdzorg/GGZ, gehandicaptenbeleid, passend onderwijs, maatschappelijke opvang, cultuur en racisme en discriminatie.
10:05
Parent-mediated early intervention in autism; theory, evidence and practice in UK and South Asia
Met passie voor Theater o.l.v. Hans Salemink artistiek manager Kazou.
16:30
Samenvatting en afsluiting door de dagvoorzitter
16:35
Jubileumborrel
Symposium Systeemgericht werken
Systeemgericht werken is een nadrukkelijk onderdeel van de behandeling bij het Leo Kannerhuis.
Door systeemgericht te werken begrijpen we gedrag beter, worden aanknopingspunten gevonden om
vastgelopen situaties weer in beweging te krijgen, wordt het generaliseren van vaardigheden en
benaderingswijze bevorderd, kan het netwerk als hulpbron worden ingezet en het sociale netwerk
worden versterkt. Hoe geven we dit het beste vorm binnen de verschillende levensfases en
behandelsettingen van het Leo Kannerhuis?
Systeemtherapeut Maartje Berens deelt samen met een ouder ervaringen hoe ouders van klinisch
opgenomen kinderen intensief deelnemen aan de behandeling van hun kind op de groep middels
ouder-kind opnames. Promovendus Rinske van den Heuvel legt de focus op haar praktijkgerichte
onderzoek naar het betrekken en versterken van het sociale netwerk in de behandeling van mensen
met autisme en hoe dit samen met jongeren praktisch uitgewerkt kan worden met behulp van
samenwerkgroepen. Systeemtherapeut Eline Brood staat tot slot stil bij de gezinspoli van Leo
Kannerhuis Amsterdam waar in de behandeltrajecten veel aandacht is voor ouderschap en autisme.
Hoe ouders van klinisch opgenomen kinderen intensief deelnemen aan de behandeling van hun kind.
Ragna Hell gaat in gesprek met Liza, de moeder van Sam, en Maartje Berens.
Maartje Berens
Systeemtherapeut NVRG, opleider Verbindend Gezag, Leo Kannerhuis
Ragna Hell
Systeemtherapeut NVRG/EFT therapeut, Leo Kannerhuis
Systemisch werken vanuit jongerenlijn
Het betrekken van naasten in de behandeling kan erg waardevol zijn voor de cliënt, diens naasten en
een behandelaar, maar kent ook knelpunten in de praktijk. Werken met samenwerkgroepen met
zelfgekozen naasten van een cliënt helpt om dit gestructureerd te doen en daarbij de eigen regie van
de cliënt te vergroten.
Rinske van den Heuvel
Promovendus/psycholoog, Leo Kannerhuis en Universiteit van Amsterdam
Ouderschap en autisme
Systeemtherapeut Eline Brood staat stil bij de gezinspoli van Leo Kannerhuis Amsterdam waar in de
behandeltrajecten veel aandacht is voor ouderschap en autisme. Hoe voed je op als je zelf (ook)
autisme hebt. Ook wordt gesproken over de impact van het autisme op het hele gezin. In verschillende
samenstellingen worden de gezinsleden gezien en gehoord om vastgelopen en niet helpende
patronen te veranderen.
Drs. Eline Brood
Klinisch psycholoog Kinderen en Jeugd, psychotherapeut en systeemtherapeut, Leo Kannerhuis
Symposium Veranderende visie op behandeling bij autisme
Sinds de oprichting van het Leo Kannerhuis in 1974 is er veel veranderd in ons denken over autisme. De
criteria voor de classificatie autisme zijn in de loop der jaren regelmatig aangepast. Daarnaast is er pas in
de laatste 25 jaar langzaamaan aandacht gekomen voor specifieke doelgroepen, zoals volwassenen,
ouderen en vrouwen met autisme, en voor relatie met genderidentiteit. Met het begrip neurodiversiteit is
bovendien autisme als stoornis onderwerp van discussie geworden. Dit heeft gevolgen voor de visie op
behandeling. In dit symposium reflecteert Iris Servatius-Oosterling op de veranderde kijk op de
behandeling van jonge kinderen. Joris Leenders kijkt terug op zijn behandeling in de jongerenkliniek van
het Leo Kannerhuis met psycholoog Lisette Verhoeven, die vertelt hoe sindsdien de behandeling is
aangepast aan een veranderende doelgroep. Marijn Hindriks laat zien hoe het perspectief van de
persoon met autisme centraal is komen te staan in de nieuwe module ‘Zelfinzicht’.
Veranderde kijk op de behandeling van jonge kinderen
In deze bijdrage wordt ingegaan op ontwikkelingen in de afgelopen ca. 25 jaar op het gebied van
behandeling van autisme bij hele jonge kinderen, en daarmee samenhangend vroegsignalering en –
diagnostiek. Door de jaren heen lijkt er een verschuiving opgetreden van (a) laat herkennen,
diagnosticeren en behandelen – vooral door beperkte kennis, via (b) vroeger herkennen, diagnosticeren
en behandelen op basis van groeiende kennis – naar (c) vroegsignaleren en begeleiden op basis van
nieuwe inzichten en maatschappelijke ontwikkelingen. In dit verband wordt kort stil gestaan bij de
ontwikkeling van een vroege interventie bij eerste zorgen over de sociaal-communicatieve ontwikkeling:
BEER (Blended E-health for children at Early Risk).
Dr. Iris Servatius-Oosterling
Klinisch psycholoog en wetenschappelijk onderzoeker, Karakter kinder- en jeugdpsychiatrie
Veranderingen binnen de klinische behandeling van jongeren
Tijdens dit minisymposium vertelt Joris Leenders over een aantal momenten die hij heeft
meegemaakt tijdens zijn eigen behandeling bij de deeltijdbehandeling en in de jongerenkliniek van het
Leo Kannerhuis. Joris en Lisette Verhoeven gebruiken vervolgens deze momenten om te reflecteren
vanuit verschillende invalshoeken, namelijk die van ervaringsleren, praktijkleren en wetenschappelijk
leren. Op deze wijze wordt een hedendaags/toekomstig perspectief geschetst van hoe de zorg voor
neurodiverse mensen aan het veranderen is en nog versterkt kan worden.
Joris Leenders MA
Docent/ onderzoeker, Hogeschool van Arnhem en Nijmegen (HAN)
Dr. Lisette Verhoeven
GZ-psycholoog in opleiding tot Klinisch Psycholoog (GIOS)Senior onderzoeker Parnassia/Leo Kannerhuis
Zelfinzicht bij autisme
Het NIPA (Netwerk Innovatie en Productontwikkeling Autisme) bevindt zich in de afrondende fase van de
ontwikkeling van een innovatieve psycho-educatie voor volwassenen met autisme. Deze module heet
‘Zelfinzicht bij autisme’ en legt de focus op het bevorderen van zelfinzicht en zelfmanagement. Het vormt
daarmee een belangrijke vooruitgang binnen de autismezorg. In deze presentatie wordt stilgestaan hoe
deze module zich onderscheid van eerdere psycho-educatie voor autisme.
Marijn Hindriks MSc
GZ-psycholoog, Leo KannerhuisProjectleider module zelfinzicht bij Autisme, NIPA – Netwerk Innovatie & Productontwikkeling
Symposium Zingeving/ acceptatie
Zingeving en acceptatie zijn essentiële aspecten in het leven van mensen met autisme, ongeacht hun
leeftijd. Bij kinderen helpt een ondersteunende omgeving hun zelfvertrouwen en welzijn te bevorderen.
Jongeren met autisme zoeken naar identiteit en zelfwaarde, waarbij betekenisvolle activiteiten en
relaties essentieel zijn. Voor volwassenen spelen werk, relaties en zelfstandigheid een grote rol, en
acceptatie helpt hen een bevredigend leven te leiden. Door erkenning en begrip van hun unieke
perspectieven en behoeften, kunnen mensen met autisme op elke leeftijd een vervullend en zinvol
leven leiden.
In dit mini-symposium gaat Martine van Dongen in op het acceptatie-/rouwproces van een ouder van
een kind met autisme. Hoe neem je de ouders mee in proces bij een vroegdiagnose? Hoe gaan
ouders om met de wetenschap dat hun kind autisme heeft. Annemie Reurslag vertelt over het
innovatieve behandelprogramma ACTief voor jongeren, waarbij een ACT-training wordt gekoppeld
aan beweegelementen. Tot slot neemt Richard Vuijk ons aan de hand van een recent verschenen
reviewstudie mee in Schematherapie bij volwassenen met autisme.
Acceptatie-/rouwproces van een ouder
Wat gebeurt er als je hoort dat je kindje autisme heeft? Hoe verloopt het rouwproces?
Over acceptatie en zingeving als je jong in je ouderschap geconfronteerd wordt met een diagnose
autisme bij je kind
Dr. Martine van Dongen-Boomsma
Kinder- en jeugdpsychiaterLeidinggevende Netwerk Centrum Jonge Kind Karakter
ACTief Behandelcentrum Jongeren Nijmegen
Acceptance and Commitment Therapy is een vorm van gedragstherapie die o.a. wordt toegepast bij
personen met autisme die angst en/of depressieve klachten ervaren. Bij de jongerenlijn van het Leo
Kannerhuis in Nijmegen is een variant in ontwikkeling, genaamd ACT(ief). Bij deze variant wordt extra
aandacht besteed aan bewegingsactiviteiten en lichaamsbeleving. De verwachting is dat deelnemers
hierdoor meer in contact komen met hun gedrag, gedachten en gevoelens, wat kan bijdragen aan
daadwerkelijke gedragsveranderingen. Sessies worden transparant uitgewerkt op maat van jongeren
met autisme. De onderbouwing en opzet van de pilot-studie mbt Act(ief) worden nader besproken
Annemie Reurslag
Coördinerend behandelaar/ ACT therapeut Leo Kannerhuis
Schematherapie bij volwassenen met autisme: traditioneel en zingevend
Vanuit een actueel theoretisch en praktijk kritisch-casuïstisch perspectief wordt de schematherapie
voor volwassenen met autisme uiteengezet aan de hand van een in 2024 gepubliceerde reviewstudie
naar schematherapie bij autisme: een behandeling gericht op verhelderen, verklaren, betekenis geven
en zin geven.
Dr. Richard Vuijk
Klinisch psycholoog-psychotherapeutSarr Autisme Rotterdam, onderdeel van Antes – Parnassia Groep
Wilt u op de hoogte blijven? Laat uw e-mailadres achter!